Peza do día: Unguentarium de corpo piriforme

05/06/2020 | xeral
MPORFDX0012_3_SEQ_007_R

#aculturasegue

Do conxunto arqueolóxico-natural de Santomé proceden trece fragmentos de vidro verde azulado correspondentes a un ungüentario de tamaño grande –tipo frasco ou redoma– con borde aplanado, colo cilíndrico e corpo piriforme, se ben o seu aspecto actual é resultado da restitución formal derivada tanto do pegado dos xa citados fragmentos conservados como da reintegración das lagoas existentes con poliéster.

No mundo romano os homes e mulleres dedicaban unha parte importante do seu tempo ó coidado do corpo, onde xenéricamente debemos incluír o aseo, a cosmética e a medicina e para o cal dispuñan de numerosos ungüentos, productos de beleza, perfumes, tinguiduras, pomadas, colirios, drogas e aceites para masaxe. Son os medicamenta-aromata ós que as fontes literarias se refiren con certo detalle. E os vidros polo seu carácter non poroso ou impermeable –que impedía que os contidos tomasen o sabor do contedor–, e pola súa facilidade de limpeza –non deixando sabores previos unha vez limpo– eran, e seguen sendo hoxe, o contedor ideal no ámbito da perfumería.

Nos contedores de perfumes podemos distinguir dous grandes grupos en función das capacidades: os balsamarios que non permiten unha capacidade superior ós 10 ml e os unguentaria que podrían conter ata 50 ml. Neste segundo grupo é onde se enmarca o recipiente de Santomé que ademais por superar os 10 cm de altura –14’7 cm– debera recibir mellor a denominación de frasco ou redoma mentres que o termo ungüentario –ou balsamario– se ven hoxe reservando especificamente para os obxectos non superiores a 10 cm de altura. Neste último caso estaríamos, pois, ante recipientes destinados tan só a conter productos relacionados co coidado do corpo –aseo persoal e/ou medicina–, mentres que no caso dos frascos ou redomas, como a de Santomé, nos atopamos con pezas que se sitúan a cabalo entre o mundo da cosmética, da medicina ou do servicio de mesa.

Máis información na Peza do mes de xuño de 2004

Peza do día: De Varia Commensuración, de Juan de Arphe y Villafañe

04/06/2020 | xeral
2009_04_P

#aculturasegue

Entre os libros que integran a Biblioteca da Comisión de Monumentos, conservados no Museo, figura unha obra que, segundo Palau, foi sempre buscada e aínda hoxe resulta útil para os artistas de todo xénero. Da súa consideración dá mostra o feito de que desde o século XVI se seguíu imprimindo ao longo do tempo, encontrándonos varias impresións no XVIII. A obra en cuestión é De varia commensuracion para la esculptura y architectura… de Juan Arfe (ou Arphe) de Villafane (ou Villafañe), neste caso unha sétima impresión falta de portada, na que o impresor indica nunha nota que é fiel ao orixinal ata o punto de incluír a licenza e privilexio de Felipe II, a dedicatoria ao duque de Osuna, unha advertencia aos lectores e o prólogo do autor.

É un libro en catro partes que tratan da xeometría, do corpo humano, dos animais de catro pés, das aves, da arquitectura e pezas da igrexa. É unha obra curiosa e interesante, con referencias á historia da arte, na que para cada voz, ao modo das entradas nun dicionario,ven unha breve explicación versificada acompañada sempre dun debuxo. Segundo os estudosos, reflicte a influencia en España dos tratados renacentistas italianos. Arfe advirte, no Libro I, da importancia das matemáticas na arte e na arquitectura.

No libro cuarto, que trata da arquitectura, fai referencias laudatorias á obra dos grandes prateiros como o seu avó, Henrique de Arphe (Enrique de Arfe) ao que se lle atribúe a cruz procesional de Ourense.

Máis información na Peza do mes de abril de 2009

Peza do día: Micrólitos

03/06/2020 | xeral
2012_11_p

#aculturasegue

O micrólito adoita ser definido como unha peza de equipamento dos cazadores da Europa posglaciar en forma de obxectos líticos confeccionados a partir de laminiñas, cunha dimensión maior límite, aproximada, de 2,5 cm e que só poden ter utilidade mangados, sobre todo en arpóns de pesca e en puntas de frecha.

As pezas que nos ocupan son dous micrólitos, sobre sílex, moi similares en tamaño e contexto. O da esquerda é un trapecio asimétrico atopado na mámoa M5 do Outeiro de Cavaladre, Santiago de Requiás, Muíños (Ourense) e o da dereita é un fragmento doutro trapecio atopado na mámoa M2 do Monte de San Bieito, San Mamede de Grou, Lobios (Ourense).

Máis información na Peza do mes de novembro de 2012

Peza do día: Stylus. Conxunto arqueolóxico-natural de Santomé

02/06/2020 | xeral
estilo_santome_ourense

#aculturasegue

Unha das características máis sobresaíntes da civilización romana é o uso da escritura, en diferentes soportes e con diferentes instrumentos. Na súa expansión, os romanos, integraron outras culturas con linguas e alfabetos diferentes, pero paulatinamente foise impoñendo en todos os territorios o alfabeto latino e a lingua latina, e con eles a utilización da escritura como vehículo de comunicación.

Para escribir, ademais de saber, son necesarios dous elementos básicos: un instrumento co que trazar as letras e un soporte sobre o que escribir. Cómpre sinalar a aparición, na galería con pórtico dunha casa, no conxunto arqueolóxico – natural de Santomé, nun ambiente tardorromano, dun stylus de bronce, que ten corpo cilíndrico cun engrosamento para facilitar a presión xusto por encima da punta afiada que serve para escribir, e no outro extremo, unha espátula destinada a pequenas correccións para borrar sobre a cera que se escribe. A punta de ferro encaixábase no corpo como un elemento independente, que neste caso falta.

A peza que mostramos, xunto cunha caixa de selo procedente do mesmo xacemento, pon de manifesto o nivel cultural dos habitantes do Santomé galaicorromano e a existencia dunha correspondencia epistolar, un novo aspecto da vida cotiá sobre o que nos ilustra este importante xacemento arqueolóxico.

Máis información na Peza do mes de decembro de 2014

Amarradoiro. Castro de Troña

01/06/2020 | 2020 | peza do mes
Fotografía Amarradoiro do Castro de Troña

#aculturasegue

No repertorio de pezas que se veñen coñecendo como elementos arquitectónicos dentro da plástica castrexa: padieiras, ombreiras, frisos e couzóns, os amarradoiros son unha das creacións máis singulares. Son pezas realizadas en granito en forma de brazo cerrado en ángulo obtuso, cunha das súas partes destinada a axustar nun muro, e a outra, a mellor traballada, a sobresaír da parede. A parte que encaixa ten, habitualmente, forma de paralelepípedo irregular; e a outra, a visible, soe estar traballada e presentar certa decoración.

O amarradoiro que hoxe nos ocupa ten un brazo transversal e outro ascendente. Este non arranca directamente do cóbado, facendo ángulo, senón que se encurva bastante cara abaixo antes de comezar a subida. Está decorado polos laterais e pola fronte ascendente cun tema de losanxe ou rombos concatenados que se xuntan, todos eles, no remate da peza, e que poden facernos pensar nunha serpe. Apareceu no castro de Troña cara ao ano 1929, nas escavacións dirixidas por Luís Pericot García e Florentino López Cuevillas.

Aínda que estes utensilios foron considerados amarradoiros para atar ao gando, ou colgadoiros, o arqueólogo José Suárez Otero, en recentes investigacións, propón que os amarradoiros, obxectos que se atopan con certa frecuencia en xacementos da Idade do Ferro, serían exvotos que se ofrecían como conmemoración dun voto ou promesa por algunha graza recibida, achegándonos ao mundo da cerimonia e do culto. Aqueles que teñen una decoración máis complexa ou zoomorfa poderían condensar o peso que para a súa economía, para a súa forma de vida e para a súas crenzas representaban os animais. Sería a súa maneira de protexelos e encomendalos á divindade.

← entradas máis antigas